Người lao động đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội và độ tuổi nghỉ hưu thì được hưởng chế độ hưu trí theo quy định pháp luật. Khi đó, người lao động có thể nhận lương hưu hằng tháng hoặc nhận bảo hiểm xã hội một lần nếu thoả điều kiện nhất định của pháp luật.

Theo Bộ luật lao động mới (Bộ luật lao động năm 2019 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021 và thay thế Bộ luật lao động năm 2012), tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường là đủ 60 tuổi 3 tháng đối với nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với nữ. Sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ. Mức giới hạn độ tuổi nghỉ hưu của nam là 62 tuổi và của nữ là 60 tuổi.

Khi người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) là 20 năm và độ tuổi nghỉ hưu như trên thì đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí. Nếu người lao động đủ thời gian đóng BHXH nhưng chưa đủ tuổi nghỉ hưu thì có thể nhận BHXH một lần nếu thỏa điều kiện do luật định. Hiện nay, nhiều người lao động có xu hướng muốn nhận BHXH một lần thay vì nhận lương hưu. Có thể kể đến một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng này như dịch covid-19 khiến cho một bộ phận người lao động phải nghỉ việc nên họ mất thu nhập, pháp luật đã kéo dài độ tuổi nghỉ hưu do đó thời gian nhận lương hưu cũng lâu hơn và khả năng hưởng lương lưu ngắn hơn hoặc người lao động cần một số tiền lớn để chi tiêu cho nhu cầu hiện tại,… Tuy nhiên, giữa việc nên nhận BHXH một lần hay nhận lương hưu, người lao động cần phải cân nhắc kỹ lưỡng qua các phân tích về mặt lợi và hại của hai hình thức này sau đây.

Như đã đề cập ở trên, khi đến một độ tuổi nhất định (ngoài độ tuổi lao động) và đủ thời gian đóng BHXH, người lao động sẽ đủ điều kiện để nhận lương hưu hằng tháng. Đây là một khoản thu nhập ổn định giúp người lao động trang trải cuộc sống và có điều kiện được chăm sóc sức khoẻ thông qua việc được cấp thẻ bảo hiểm y tế để đi khám chữa bệnh bảo hiểm xã hội. Hơn nữa, mức lương hưu đang được chính phủ điều chỉnh tăng qua các năm (từ năm 2003 đến nay, Nhà nước đã điều chỉnh tăng lương hưu 17 lần, với mức tăng từ khoảng 7,5% đến 9,3% cho mỗi lần điều chỉnh, tùy theo nhóm đối tượng). Khi đó, người lao động cũng sẽ nhận được số tiền nhiều hơn. Ngoài ra, nếu không may người lao động qua đời thì gia đình của họ còn nhận được trợ cấp mai táng (bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người lao động đang được hưởng lương hưu mất) và trợ cấp tử tuất hàng tháng hoặc một lần.

Đối với việc nhận BHXH một lần, người lao động sẽ phải đối diện với nhiều mặt hại hơn, cụ thể:

Thứ nhất, theo quy định của pháp luật hiện hành, tổng mức đóng BHXH vào quỹ hưu trí, tử tuất là 22% mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH của người lao động. Trong đó, người lao động đóng 8% và người sử dụng lao động đóng 14%, tổng mức đóng vào quỹ BHXH hằng năm bằng 2,64 tháng lương. Nếu người lao động hưởng BHXH một lần thì mức hưởng mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi. Như vậy, nếu lĩnh BHXH một lần, người lao động sẽ mất đi khoảng 1,14 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 và khoảng 0,64 tháng lương đối với mỗi năm đóng BHXH sau năm 2014. Thứ hai, khi nhận BHXH một lần người lao động sẽ không còn cơ hội nhận lương hưu, không có nguồn thu nhập ổn định hằng tháng để bảo đảm cho cuộc sống khi về già.

Thứ ba, khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là của để dành quý giá của chính bản thân người lao động, nó không mất đi mà ngược lại, được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng.

Thứ tư, người lao động còn gặp một số bất lợi như không được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí để hưởng các quyền lợi về kham chữa bệnh bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khoẻ khi tuổi già – độ tuổi dễ gặp bất trắc về sức khoẻ, thân nhân của người lao động không được nhận các khoản trợ cấp tử tuất và mai táng khi không may người lao động qua đời,…

Vì vậy, so với việc nhận lương hưu, nhận BHXH một lần gây ra nhiều bất lợi cho người lao động. Người lao động đừng vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua quyền lợi của mình từ việc nhận lương hưu.